ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ ӨҢІР ЭКОНОМИКАСЫНЫҢ ӨСІМІ БОЙЫНША ЕЛДЕ БІРІНШІ ОРЫНҒА ШЫҚТЫ

Түркістан облысы әлеуметтік-экономикалық даму қарқыны бойынша еліміздің жетекші өңірлерінің біріне айналып келеді. Мемлекет басшысы айқындаған экономиканы әртараптандыру, инвестиция тарту, өндірісті дамыту, кәсіпкерлікті қолдау және халықтың әл-ауқатын арттыру бағытындағы міндеттер өңірде кезең-кезеңімен жүзеге асырылып, нақты нәтижесін беруде. Соның нәтижесінде биыл Түркістан облысының өңірлік экономикасының өсімі 125,2 пайызды құрап, республика өңірлері арасында бірінші орынға шықты. Бұл көрсеткіш облыстың барлық негізгі салаларындағы тұрақты өсімнің, тиімді басқарудың және кешенді мемлекеттік қолдау шараларының нәтижесі болып саналады.

Сонымен қатар Түркістан – еліміздің агроөнеркәсіп саласындағы көшбасшы өңір. Былтыр ауыл шаруашылығы өнімінің жалпы көлемі 2,5 млрд АҚШ долларын құрады. Өңір мақта өсіру және өңдеу, сондай-ақ жеміс-жидек, бақша және ет өнімдерін экспорттау бойынша республикада бірінші орында. Облыстағы жылыжайлардың жалпы аумағы 1 007 га жетіп, республикалық үлестің 72 %-ын құрап отыр. Сонымен қатар Түркістан облысы уран өндіру және өңдеу бойынша республикада ғана емес, әлемде бірінші орында. Облыстағы пайдалы қазбалар мен шикізаттық әлеует өңірде іске қосылған құны жоғары өндірістерді дамытуға және индустриялық кластер қалыптастыруға толық мүмкіндік береді. Шикізатты терең өңдеуді дамыту арқылы өңір кәсіпорындарының табыстылығын 3-5 есеге дейін арттыруға мүмкіндік бар. Осы ретте, импортты алмастыру және шикізатты терең өңдеу мақсатында облыстың әрбір ауданы мен қаласының ерекшелігіне қарай арнайы 40 инвестициялық тизер әзірленіп, инвесторларға арналған дайын бизнес-кейстер қалыптастырылды. Инвесторларды қолдау және жобалардың жедел жүзеге асырылуын қамтамасыз ету мақсатында арнайы экономикалық және индустриалды аймақтарда инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз етілген, дайын өндірістік алаңдар бар.

Экономиканың қарқынды дамуына ең алдымен инвестициялық белсенділіктің артуы оң ықпал етті. Түркістан облысында жаңа өндіріс орындарын ашуға, өңдеу өнеркәсібін дамытуға, ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдеуге және инфрақұрылымды жаңғыртуға бағытталған ондаған инвестициялық жобалар іске асырылуда. Инвесторларға қолайлы жағдай жасау мақсатында индустриялық аймақтар кеңейтіліп, инженерлік инфрақұрылым жүргізіліп, мемлекеттік қолдау тетіктері тиімді пайдаланылып келеді. Бұл өз кезегінде жаңа кәсіпорындардың ашылуына, өндіріс көлемінің ұлғаюына және мыңдаған жаңа жұмыс орындарының құрылуына мүмкіндік берді.

Оған қоса облыс – аграрлық әлеуеті жоғары өңір. Сондықтан ауыл шаруашылығы экономиканың негізгі драйверлерінің бірі саналады. Өңірде су үнемдеу технологияларын енгізу, егіс алқаптарын әртараптандыру, жылыжай шаруашылығын дамыту, қарқынды бау-бақша өсіру және заманауи агротехнологияларды пайдалану бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде. Сонымен қатар ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындарының саны артып, өндірілген өнімнің қосылған құнын көбейтуге басымдық берілуде. Бұл ауылдық жерлердегі кәсіпкерліктің дамуына және халықтың табысын арттыруға оң әсерін тигізіп отыр.

Өнеркәсіп саласында да оң серпін қалыптасты. Соңғы жылдары өңірде құрылыс материалдары, жеңіл өнеркәсіп, тамақ өнеркәсібі, машина жасау және агроөнеркәсіптік кешенге қажетті өнімдер шығаратын жаңа өндірістер іске қосылуда. Индустриялық аймақтар мен шағын өндірістік парктердің мүмкіндіктерін тиімді пайдалану нәтижесінде кәсіпкерлер өндіріс көлемін ұлғайтып, жаңа нарықтарға шығуға мүмкіндік алды. Өңдеу өнеркәсібінің үлесінің артуы өңір экономикасының тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды факторлардың біріне айналды.

Құрылыс саласы да жоғары қарқынмен дамып келеді. Түркістан облысында тұрғын үй құрылысы, әлеуметтік нысандар, мектептер, балабақшалар, денсаулық сақтау мекемелері, мәдениет және спорт кешендері пайдалануға берілуде. Сонымен қатар инженерлік-коммуналдық инфрақұрылым жаңартылып, автомобиль жолдары жөнделіп, елді мекендерді табиғи газбен, ауыз сумен және электр энергиясымен қамтамасыз ету бағытындағы жұмыстар жүйелі жалғасуда. Бұл халықтың өмір сүру сапасын жақсартумен қатар, инвестициялық тартымдылықты арттыруға да ықпал етуде.

Өңір экономикасының өсіміне шағын және орта кәсіпкерліктің дамуы да елеулі үлес қосып отыр. Түркістан облысында кәсіпкерлерге жеңілдетілген несиелер беру, мемлекеттік гранттар бөлу, бизнеске сервистік қолдау көрсету және жаңа өндірістерді іске қосуға қолайлы жағдай жасау бағытында кешенді шаралар қабылдануда. Нәтижесінде шағын және орта бизнес субъектілерінің саны тұрақты өсіп, экономиканың көптеген салаларында жаңа жобалар жүзеге асырылуда. Бұл халықты жұмыспен қамтуды арттырып, жергілікті бюджет кірістерінің ұлғаюына мүмкіндік беруде.

Туризм де өңір экономикасының маңызды саласына айналып келеді. Түркістан қаласының халықаралық туристік орталық ретіндегі әлеуетін дамыту мақсатында жаңа қонақ үйлер, демалыс орындары, ойын-сауық кешендері мен туристік инфрақұрылым нысандары салынуда. Киелі орындар мен тарихи-мәдени ескерткіштерге келетін туристер саны жыл сайын артып келеді. Туризмнің дамуы қызмет көрсету саласының кеңеюіне, шағын бизнестің дамуына және жаңа жұмыс орындарының ашылуына оң әсерін тигізуде.

Цифрландыру бағытында да өңірде маңызды жобалар іске асырылып жатыр. Мемлекеттік қызметтерді электронды форматқа көшіру, өндірісте цифрлық технологияларды енгізу, агроөнеркәсіп саласында смарт жүйелерді пайдалану және инженерлік инфрақұрылымды цифрландыру жұмыстары экономиканың тиімділігін арттыруға ықпал етуде. Сонымен қатар инвестициялық жобаларды сүйемелдеу, жер қатынастары мен құрылыс салаларын автоматтандыру арқылы әкімшілік кедергілерді азайтуға басымдық берілуде.

Әлеуметтік саладағы көрсеткіштер де экономикалық өсіммен қатар жақсарып келеді. Жаңа жұмыс орындарының құрылуы, халықты жұмыспен қамту шараларының кеңеюі, білім беру және денсаулық сақтау саласына бөлінетін инвестиция көлемінің артуы тұрғындардың өмір сапасын арттыруға мүмкіндік беруде. Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту экономикалық өсімнің тұрақтылығын қамтамасыз ететін маңызды факторлардың бірі болып отыр.

Түркістан облысында жүзеге асырылып жатқан инвестициялық, өндірістік және инфрақұрылымдық жобалар алдағы жылдары да экономиканың жоғары қарқынын сақтауға негіз болады. Өңірдің қолайлы географиялық орналасуы, табиғи ресурстары, еңбек әлеуеті және мемлекеттік қолдау тетіктері жаңа инвестициялар тартуға мүмкіндік беріп отыр.

Экономиканың 125,2 пайыздық өсім көрсеткіші – кездейсоқ нәтиже емес, мемлекеттік бағдарламалардың тиімді іске асуының, кәсіпкерлердің белсенділігінің, инвесторлардың сенімінің және барлық салалардағы жүйелі жұмыстың нақты жемісі. Бүгінде Түркістан облысы инвестиция, өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс, туризм және кәсіпкерлік салаларын қатар дамытып, еліміздің әлеуметтік-экономикалық өсіміне елеулі үлес қосып отырған өңірге айналды. Республика көлемінде бірінші орынға көтерілу – облыстың зор әлеуетін айқындап қана қоймай, алдағы уақытта да тұрақты экономикалық дамудың берік негізі қалыптасқанын көрсетеді.

Айта кетейік, өткен жылы облыс экономикасына 1,7 трлн теңгеге инвестиция тартылып, өсім 121,6%-ды құрады. Өткен жылы жалпы құны 340 млрд теңгені құрайтын 58 инвестициялық жоба іске қосылып, 8 мыңнан астам жаңа жұмыс орны ашылды. Биыл да осы қарқынды сақтап, облысқа 1,7 трлн теңге инвестиция тарту көзделген. Бұл көрсеткішке жалпы құны 369 млрд теңгені құрайтын 67 инвестициялық жобаны жүзеге асыру есебінен қол жеткізіледі. Атқарылған жұмыстар өңірдің макроэкономикалық даму динамикасына тікелей оң әсерін тигізді. Осы жылғы 4 айдың қорытындысы бойынша өңір экономикасының өсімі 125,2%-ды құрап, республикада бірінші орынға шықты. Өңірдің даму әлеуетін ескере отырып, 2026-2029 жылдарға жалпы құны 2,7 трлн теңгені құрайтын 122 инвестициялық жобаның пулы қалыптастырылды. Нәтижесінде, 18 мыңға жуық жаңа жұмыс орны ашылып, 100 млрд теңге салық түспек. Алдағы уақытта өңірдің әлеуметтік-экономикалық дамуына бағытталған бірлескен жобаларды жүзеге асыру тұрақты жалғасады деп жоспарлануда.