Түркістан облысының экономикасында ауыл шаруашылығы, оның ішінде мал шаруашылығы маңызды орын алады. Өңірдің табиғи-климаттық ерекшеліктері мен ауыл шаруашылығына қолайлы жағдайы төрт түлік өсіруге мүмкіндік беріп, ет өндірісінің тұрақты дамуына негіз қалыптастырып отыр. Мал шаруашылығының көлемі артқан сайын өндірілген шикізатты тиімді пайдалану, қайта өңдеу үлесін көбейту және дайын өнім шығаруды жолға қою қажеттілігі де арта түсуде. Осыған байланысты облыста ауыл шаруашылығы өнімдерін терең өңдейтін кәсіпорындарды көбейтуге, өндірістік тізбекті толықтыруға және қалдықсыз технологияларды енгізуге басымдық беріліп келеді.
Ет және мал шаруашылығы саласының экономикалық тиімділігін арттыру тек мал басын көбейтумен шектелмейді. Өндірістің қосымша бағыттарын қалыптастыру, өңдеуге жарамды шикізатты толық кәдеге жарату және одан жоғары қосылған құны бар тауар өндіру өңір кәсіпорындарының бәсекеге қабілеттілігін күшейтеді. Бұл ретте мал сою және бордақылау орындарынан шығатын сүйек, май және өзге де қалдықтарды қайта өңдеу жаңа өндіріс түрлерін дамытуға мүмкіндік береді. Түркістан облысының Ордабасы ауданында қолға алынған жоба осы бағыттағы жұмыстардың нақты мысалы болып отыр.
Түркістан облысының әкімі Нұралхан Көшеров Ордабасы ауданындағы «Huating Biotechnology Co., LTD» компаниясының май және желатин компоненттерін өндіретін зауытының құрылыс барысымен танысты. Темірлан елді мекенінде орналасқан кәсіпорын мал шаруашылығынан шығатын қалдықтарды тиімді пайдаланып, сүйекті терең өңдеуге бағытталған. Жобаның ерекшелігі – бұрын қосалқы шикізат ретінде қарастырылатын мал сүйектерін өндірістік айналымға енгізіп, олардан сұранысқа ие өнімдер алу.
Кәсіпорынның негізгі өндірістік бағыты мал сүйектерінен май және желатин компоненттерін өндіруді қамтиды. Сонымен бірге өндіріс барысында алынатын шикізатты одан әрі өңдеу мүмкіндіктері қарастырылып жатыр. Атап айтқанда, сүйекті арнайы технология арқылы ұсақтап, әртүрлі ыдыстар мен басқа да бұйымдар жасау, сондай-ақ жем өндіруге пайдалану жолдары зерделенуде. Мұндай тәсіл шикізатты барынша толық игеруге және өндіріс тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жобаның жалпы инвестициялық құны 9 млрд теңгені құрайды. Оның алғашқы кезеңін жүзеге асыруға 2,5 млрд теңге инвестиция салынған. Бірінші өндірістік кезеңді биыл қыркүйек айында іске қосу жоспарланып отыр. Бастапқы кезеңде 30 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Кәсіпорын толық өндірістік қуатына шыққан кезде жұмыс орындарының саны 100-ге дейін жеткізіледі. Осы арқылы жоба аудан тұрғындары үшін жаңа еңбек мүмкіндіктерін қалыптастырып қана қоймай, өңірдегі өнеркәсіптік белсенділіктің артуына ықпал етеді.
Зауыттың жоспарлы қуаты жылына 5 мың тонна май және желатин компоненттерін өндіруге есептелген. Қазіргі уақытта құрылыс-монтаждау жұмыстары аяқталып, негізгі технологиялық жабдықтар орнатылды. Бүгінде өндірістік желілерді іске қосуға қажетті баптау жұмыстары жүргізілуде. Кәсіпорынның белгіленген мерзімде жұмысын бастауына қажетті мәселелерді шешу және инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету жұмыстары да назарда.
Инвестор өндіріс көлемін алдағы уақытта ұлғайтуды жоспарлап отыр. Соның бірі – мал қанын да тиімді кәдеге жаратып, одан қосымша өнім шығару мүмкіндігін қарастыру. Бұл бастама өндірістік қалдықтардың көлемін азайтып, мал шаруашылығы саласындағы шикізатты пайдаланудың ауқымын кеңейтуге жол ашады. Егер қосымша бағыттар кезең-кезеңімен іске асса, кәсіпорынның өнім түрлері көбейіп, өңдеу деңгейі жоғарылай түспек.
Жобаның тағы бір маңызды қыры – жергілікті шикізатты кәсіпорынға тұрақты жеткізу мәселесі. Осыған байланысты облыс әкімі өңірдегі бордақылау алаңдарында жиналатын мал сүйектерін зауытқа жеткізу мүмкіндігін қарастыруды ұсынды. Бұл өз кезегінде ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп арасындағы байланысты нығайтып, шикізатты өндіруден бастап оны өңдеуге дейінгі тізбекті қалыптастыруға мүмкіндік береді. Яғни мал шаруашылығы өнімінің экономикалық қайтарымы тек ет өндірумен шектелмей, қосалқы шикізатты қайта пайдалану арқылы да арттырылады.
Мұндай өндірістердің дамуы аудан экономикасына бірнеше бағытта әсер етеді. Біріншіден, жергілікті жерде жаңа жұмыс орындары ашылады. Екіншіден, ауыл шаруашылығы қалдықтарын тасымалдау, жинау және өңдеуге байланысты қосымша қызмет түрлеріне сұраныс пайда болады. Үшіншіден, бұрын толық пайдаланылмаған шикізат экономикалық айналымға енгізіледі. Төртіншіден, дайын өнім шығару арқылы өңдеу өнеркәсібінің үлесі артады.
Нұралхан Көшеров кәсіпорынды белгіленген мерзімде іске қосудың маңыздылығын атап өтіп, жауапты басқармалар мен аудан әкімдігіне қажетті инженерлік инфрақұрылым мәселесін жедел шешуді тапсырды. Өндіріс орнының тұрақты жұмыс істеуі үшін электр энергиясы, су, жол және басқа да коммуникациялық жүйелердің тиісті деңгейде қамтамасыз етілуі маңызды. Бұл ретте инвестициялық жобаны сүйемелдеу және инвесторға қажетті жағдай жасау жұмыстары жалғаса береді.
«Huating Biotechnology Co., LTD» жобасы Ордабасы ауданындағы өңдеу өнеркәсібін жаңа бағытпен толықтыруға мүмкіндік береді. Кәсіпорынның іске қосылуы мал шаруашылығында қалыптасатын қосалқы шикізатты кәдеге жарату мәдениетін жетілдіріп, өндірістік қалдықтарды азайтуға ықпал етеді. Сонымен қатар сүйек пен басқа да жанама өнімдерді қайта өңдеу арқылы ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп арасындағы өзара байланысты күшейтуге негіз қаланады.
Жалпы, бұл бастама Түркістан облысында шикізатты терең өңдеуге бағытталған өндірістерді көбейту саясатының маңызды бөлігі. Жоба толық қуатына шыққан жағдайда жаңа жұмыс орындары ашылып, аудан бюджетіне түсетін түсімдер артады, жергілікті кәсіпкерлер үшін қосымша серіктестік мүмкіндіктері қалыптасады. Ең бастысы, мал шаруашылығынан алынатын өнімді барынша тиімді пайдалануға жол ашылып, өңірде шикізаттан дайын өнімге дейінгі өндірістік тізбекті дамытуға нақты негіз қаланады.
Leave a reply
