Түркістан облысында өнеркәсіптік өндірісті дамыту экономикалық өсімнің маңызды бағыттарының бірі ретінде қалыптасып келеді. Өңірде жаңа зауыттар мен өндірістік кәсіпорындардың ашылуы жергілікті экономиканың мүмкіндігін кеңейтіп қана қоймай, тұрғындарды тұрақты жұмыспен қамтуға да жаңа жағдай қалыптастыруда. Өндіріс орындарының көбеюі әсіресе еңбек нарығына енді араласатын жастар үшін маңызды, өйткені оларды нақты кәсіптерге бағыттап, тұрақты табыс көзімен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Өңірдегі өндірістік кәсіпорындар әртүрлі салаларды қамтиды. Өңдеу өнеркәсібі, құрылыс материалдарын шығару, тамақ өндірісі, жеңіл өнеркәсіп және басқа да бағыттар бойынша кәсіпорындардың жұмыс істеуі еңбек нарығындағы мамандық түрлерін көбейтіп отыр. Өндірістік аймақтардың қалыптасуы кәсіпкерлерге дайын инфрақұрылым ұсынса, жергілікті тұрғындар үшін жаңа жұмыс орындарының ашылуына негіз болады. Осы тұрғыдан алғанда, зауыттардың қызметі тек экономикалық көрсеткіштермен өлшенбейді, олардың әлеуметтік маңызы да жоғары.
Өнеркәсіптің дамуы кадрларға деген сұранысты арттырады. Заманауи кәсіпорындарға өндіріс операторлары, инженерлер, технологтар, энергетиктер, механиктер, дәнекерлеушілер, зертхана мамандары және цифрлық технологияларды меңгерген қызметкерлер қажет. Сондықтан өндірістік кәсіпорындардың дамуы жастардың кәсіби бағдарын ерте қалыптастыруға мүмкіндік береді. Жас азаматтардың нақты жұмыс орнымен танысып, өндірістің ерекшелігін көруі болашақ мамандығын таңдауға оң әсер етеді.
Осы бағытта Түркістан облысында жұмыссыз және NEET санатындағы жастарды өндірістік кәсіпорындарға тарту жұмыстары жүргізілуде. Жыл басынан бері облыста мемлекеттік жастар саясаты аясында 4536 іс-шара ұйымдастырылып, оған 434 мыңнан астам жас қамтылған. Мұндай ауқымды жұмыстардың негізгі мақсаты – жастардың қоғамдық белсенділігін арттырумен қатар, оларды білім алуға, кәсіп игеруге және еңбек нарығына араласуға бағыттау.
Жастар арасындағы жұмыссыздық көрсеткішінің төмендеуі де жүргізіліп жатқан жұмыстың маңызды нәтижелерінің бірі. 15-34 жас аралығындағы жастар арасындағы жұмыссыздық деңгейі 1,9 пайызды құраған. Бұл көрсеткіш жастарды еңбек нарығына бейімдеудің, бос жұмыс орындары туралы ақпарат берудің және кәсіби бағыт-бағдар көрсетудің маңызын айқындайды.
Жастарды өндіріс орындарына жақындатудың нақты тәсілдерінің бірі – кәсіпорындарға экскурсия ұйымдастыру. Түркістан облысында жұмыссыз және NEET санатындағы жастар үшін 16 өндірістік кәсіпорынға арнайы экскурсиялар өткізілген. Оған 1685 жас қатысты. Мұндай кездесулер барысында жастар кәсіпорындардың жұмыс барысымен танысып, өндірістегі мамандықтар туралы ақпарат алады. Мысалы, зауыттағы технологтың, инженердің немесе өндірістік оператордың міндеттерін көзбен көру жас азаматтың өз қызығушылығына сәйкес кәсіби бағыт таңдауына көмектеседі.
Бұл жұмыстың NEET санатындағы жастар үшін маңызы ерекше. Себебі еңбекпен немесе оқумен қамтылмаған жастардың бір бөлігі нақты қандай мамандыққа бару керектігін немесе қай салада жұмыс табуға болатынын білмеуі мүмкін. Сондықтан оларды тікелей өндіріс орындарына апару теориялық түсіндіруден гөрі нәтижелі тәсілдердің бірі болып табылады. Кәсіпорындардағы жұмыс жағдайын көру арқылы жастардың еңбекке деген қызығушылығы артып, бос жұмыс орындарына өтініш беру мүмкіндігі кеңейеді.
Жастарды жұмыспен қамтуда мансап орталықтарының да рөлі маңызды. Жыл басынан бері олардың көмегімен 1567 жас жұмысқа орналастырылған. Бұл еңбек нарығындағы бос орындар мен жұмыс іздеушілер арасындағы байланысты күшейтуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар NEET санатындағы жастарды кәсіби бағдарлау мақсатында арнайы зерттеу жұмыстары жүргізіліп, аудан және қалаларда 1700 жаспен кездесулер ұйымдастырылған. Нәтижесінде оларды жұмыспен қамту және кәсіби бағыттау бойынша ұсыныстар әзірленген.
Жастардың әлеуметтік жағдайын анықтауда «Отбасының цифрлық картасы» жүйесінің де маңызы бар. Жыл басында осы жүйеде 12 023 NEET санатындағы жас тіркелсе, жүргізілген жұмыстардан кейін олардың саны 8 332 адамға дейін азайған. Бұл көрсеткіш жастарды жеке-жеке зерделеп, олардың қажеттілігіне қарай жұмысқа, кәсіптік оқуға немесе басқа да қолдау шараларына бағыттаудың нәтижесін көрсетеді.
Жастарды тек дайын жұмыс орындарына орналастырумен шектелмей, олардың кәсіпкерлік қабілетін дамытуға да көңіл бөлінуде. Биыл 44 967 жасқа кәсіпкерлік және мемлекеттік қолдау тетіктері бойынша кеңес берілген. «Бастау Бизнес» жобасы аясында 1140 жас грантқа ие болды. Мұндай қолдау жастарға өз ісін бастауға мүмкіндік беріп, олардың экономикалық белсенділігін арттырады. Кәсіпкерлікпен айналысатын жастардың жаңа жұмыс орындарын ашуы өңірдегі жұмыспен қамту мәселесін шешуге қосымша мүмкіндік береді.
Қазіргі еңбек нарығында дәстүрлі өндірістік мамандықтармен қатар цифрлық дағдылардың маңызы артып келеді. Осыған байланысты жастар арасында цифрландыруды, жасанды интеллектіні және ғылыми-техникалық бағыттарды насихаттау қажеттілігі туындап отыр. Болашақтағы зауыттар автоматтандырылған жүйелер мен заманауи жабдықтарға көбірек сүйенетіндіктен, өндірісте жұмыс істейтін жастардың техникалық сауаттылығы жоғары болуы маңызды.
Жастар саясаты еңбекпен қамтумен ғана шектелмейді. Өңірде 18 жастар ресурстық орталығы, 149 волонтерлік ұйым жұмыс істеп, 27 713 жас волонтерлік қызметке тартылған. Сонымен бірге жастарға арналған 1540 үйірме жұмыс істейді. Бұл құрылымдар жас азаматтардың бос уақытын тиімді өткізуіне, қоғамдық ортаға араласуына және түрлі қабілеттерін дамытуына жағдай жасайды.
Әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында жастар арасында құқық бұзушылықтың алдын алу жұмыстары да жүргізілуде. Интернет-алаяқтық, сыбайлас жемқорлық және нашақорлықтың алдын алу бойынша ақпараттық жұмыстар ұйымдастырылған. Ал «Қауіпсіз балалық шақ» жобасы аясында 7 мыңнан астам профилактикалық кездесу өткізіліп, оған 450 мыңнан астам оқушы қатысқан. Мұндай шаралар жастардың құқықтық сауатын арттыруға бағытталған.
Жастардың қоғамдық жауапкершілігін қалыптастыруда экологиялық бастамалардың да орны бар. «Таза Қазақстан» акциясы аясында облыста 415 сенбілік өткізіліп, оған 98 мыңнан астам жас қатысты. Бұл жастарды еңбекке тек кәсіби тұрғыдан емес, қоғамдық және азаматтық жауапкершілік тұрғысынан да баулудың бір көрінісі.
Яғни, Түркістан облысындағы өндірістік кәсіпорындардың дамуы мен жастар саясаты өзара тығыз байланысты. Зауыттар мен өндіріс орындары экономикалық белсенділікті арттырса, жастарды кәсіби бағдарлау жұмыстары сол өндірістерге қажетті кадрларды қалыптастыруға мүмкіндік береді. Әсіресе NEET санатындағы жастарды нақты кәсіпорындарға апару, кәсіптік оқытуға бағыттау және жұмысқа орналастыру тетіктерін қатар қолдану еңбек нарығындағы теңгерімді күшейтеді. Ал өндіріс пен білім беру жүйесінің байланысын одан әрі дамыту Түркістан облысында білікті кадрлар қорын қалыптастырып, жастардың тұрақты жұмыспен қамтылуына және өңір экономикасының ұзақ мерзімді дамуына негіз болмақ.
Leave a reply
