Түркістан облысында су ресурстарын тиімді пайдалану және агроөнеркәсіп кешенінің тұрақты дамуын қамтамасыз ету мақсатында су үнемдеу технологияларын енгізуге ерекше басымдық берілуде. Климаттық жағдайдың ерекшелігі мен су тапшылығы мәселесінің өзектілігін ескере отырып, өңірде тамшылатып және жаңбырлатып суару жүйелерін кеңінен енгізу, цифрлық су есептеу құралдарын пайдалану және су инфрақұрылымын жаңғырту бағытындағы инвестициялық жобалар қарқынды жүзеге асырылып жатыр.
Бүгінде Түркістан облысы еліміздегі ауыл шаруашылығы қарқынды дамып келе жатқан өңірлердің бірі саналады. Өңірде егіс алқаптарының көлемі ұлғайып, жылыжай шаруашылығы, бау-бақша және көкөніс өсіру бағыттары кеңейіп келеді. Алайда ауыл шаруашылығы өндірісінің өсуі су ресурстарына түсетін жүктемені арттыруда. Осыған байланысты су үнемдеу технологияларын енгізу тек экологиялық қажеттілік қана емес, экономикалық тиімді инвестициялық бағыт ретінде де қарастырылуда.
Су үнемдеу технологиялары ауыл шаруашылығындағы су шығынын айтарлықтай азайтып, өнімділікті арттыруға мүмкіндік береді. Мамандардың бағалауынша, тамшылатып суару жүйесі арқылы суды дәстүрлі әдістермен салыстырғанда бірнеше есе тиімді пайдалануға болады. Сонымен қатар тыңайтқыштарды дәл беру, еңбек шығынын азайту және өнім сапасын жақсарту мүмкіндігі артады. Бұл технологиялар инвесторлар үшін де тартымды, себебі өндірістің тиімділігін көтеріп, шығындарды қысқартуға жағдай жасайды.
Өңірде су үнемдеу жобаларын жүзеге асыру үшін мемлекеттік қолдау шаралары қарастырылған. Атап айтқанда, суару жүйелерін орнатуға арналған субсидиялар, инфрақұрылымдық қолдау, жеңілдетілген қаржыландыру тетіктері және инвестициялық жобаларды сүйемелдеу жұмыстары жүргізілуде. Мұндай қолдау шаралары кәсіпкерлер мен инвесторлардың су үнемдеу технологияларына деген қызығушылығын арттырып отыр.
Түркістан облысы әкімінің орынбасары Нұрбол Тұрашбеков өңірде суғару маусымының атқарылуы мен туындаған өзекті мәселелер бойынша мәжіліс өткізіп, жауаптылардың есебін тыңдады. Шардара су қоймасынан Шардара, Отырыр, Арыс аудандарының 74,7 мың гектар жері суғарылады. Бүгінге дейін су қоймасынан 448,3 млн текше метр су босатылған. «Достық» магистральді каналы Мақтаарал мен Жетісай аудандарының шаруаларын ағын сумен қамтамасыз етеді. Каналдан жіберілген су мөлшері 484,5 млн текше метрді құраған. «Зах», «Ханым», «Үлкен Келес» су арналары арқылы Қазығұрт, Сарыағаш, Келес аудандарынан 4251 шаруа қожалығына ағын су жеткізілуде. Жиында облыстық ауыл шаруашылығы басқармасы басшысының орынбасары Досхан Лесов вегетациялық кезеңнің қалыпты деңгейде жүргізіліп жатқанын мәлімдеді. Аудандарда кезектілік кестесі түзіліп, су босату жоспарға сай жүзеге асуда. Басқарма басшысының міндетін уақытша атқарушы Әлібек Плалов су үнемдеу технологиясын ендіруге ниетті шаруаларға көрсетілген қолдаудың нәтижесінде қазіргі таңда 1083 шаруа қожалығының алқабы жаңа технологиямен суғарыла бастағанын атап өтті. Тағы 328 шаруа қожалығы құжаттарын рәсімдеп, кәсіпорындармен келісімшарт түзуде. Шаруалар тамшылатып суғару жүйесіне басымдық беруде. Нұрбол Тұрашбеков көтерілген өзекті мәселелерді зерделей келе, мамандармен шешу жолдарын талқылады. Тапсырмалар беріліп, орындалу мерзімі нақтыланды.
– Су тұтыну шарттарының сақталуына бақылауды күшейтіңіздер. Кезегін күткен шаруаларға су мерзімінде жетуі керек. Қателікке жол бермеңіздер, – деп ескертті облыс әкімінің орынбасары.
Жалпы облыстағы су үнемдеу технологиясын 164 мың гектарға енгізу жоспарланып отыр. 2025 жылы бұл көрсеткіш 114 мың гектарды құраған.
Соңғы жылдары Түркістан облысында шетелдік және отандық инвесторлардың қатысуымен бірқатар ірі жобалар қолға алынды. Заманауи суару жүйелері орнатылған шаруашылықтарда өнім көлемі артып, экспортқа бағытталған өндірістер қалыптасуда. Әсіресе жеміс-жидек, көкөніс, мақта және бақша дақылдарын өсіруде су үнемдеу технологияларының тиімділігі айқын байқалуда.
Сонымен қатар цифрлық технологияларды енгізу арқылы су ресурстарын басқарудың жаңа тәсілдері қолданылып келеді. Датчиктер, автоматтандырылған басқару жүйелері және спутниктік мониторинг құралдары егіс алқаптарының ылғалдылық деңгейін бақылауға мүмкіндік береді. Бұл су ресурстарын нақты қажеттілікке сай пайдалануға жағдай жасап, артық шығынның алдын алады.
Инвестициялық тұрғыдан алғанда, су үнемдеу технологиялары ұзақ мерзімді табыс әкелетін бағыттардың бірі саналады. Су тапшылығы күшейіп отырған жағдайда тиімді суару жүйелеріне сұраныс жыл сайын артып келеді. Сондықтан бұл салаға салынған инвестициялар ауыл шаруашылығы өндірісінің тұрақтылығын қамтамасыз етіп қана қоймай, өңірдің экспорттық әлеуетін де күшейтеді.
Түркістан облысының географиялық орналасуы мен ауыл шаруашылығы саласындағы әлеуеті су үнемдеу технологияларын кеңінен енгізуге қолайлы мүмкіндік береді. Өңірде өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімдерін ішкі нарықпен қатар сыртқы нарықтарға шығару үшін жоғары өнімділік пен сапа қажет. Ал бұл көрсеткіштерге заманауи суару жүйелерінсіз қол жеткізу қиын.
Жалпы, Түркістан облысында су үнемдеу технологияларын дамытуға бағытталған инвестициялық жобалар өңір экономикасының тұрақты өсіміне, ауыл шаруашылығының бәсекеге қабілеттілігін арттыруға және су ресурстарын ұтымды пайдалануға негіз қалайды. Алдағы уақытта бұл бағыттағы жұмыстарды күшейту арқылы жаңа жұмыс орындары ашылып, аграрлық сектордың экспорттық мүмкіндіктері кеңейіп, өңірдің инвестициялық тартымдылығы одан әрі арта түседі.
Leave a reply
