Түркістан облысында кәсіпкерлікті дамыту, инвестициялық белсенділікті арттыру және жаңа өндірістерді іске қосу бағытындағы жұмыстар жүйелі түрде жүргізілуде. Өңірде бизнес өкілдеріне өндірістік алаңдар ұсыну, инфрақұрылыммен қамтамасыз ету, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу және кәсіпкерлердің жаңа бастамаларын қолдау тетіктері жетілдіріліп келеді. Бұл шаралар экономиканың нақты секторын күшейтіп, аудан-қалаларда жаңа кәсіпорындардың қалыптасуына мүмкіндік беруде. Әсіресе жергілікті шикізатты өңдеуге, дайын өнім шығаруға және қосылған құны жоғары өндірістерді орналастыруға басымдық беріліп отыр.
Кәсіпкерлік белсенділіктің артуы өңірдегі еңбек нарығына да оң ықпал етуде. Жаңа өндіріс орындарының ашылуы тұрақты жұмыс орындарын құрумен қатар, техникалық және инженерлік мамандықтарға сұранысты көбейтеді. Өндірістік жобалар жүзеге асқан сайын жергілікті тұрғындарды жұмыспен қамту мүмкіндігі кеңейіп, мамандарды даярлау қажеттілігі туындайды. Сондықтан ірі инвестициялық бастамалар аясында кәсіби кадр қалыптастыруға да ерекше мән берілуде. Бұл өз кезегінде жастардың туған жерінде еңбек етуіне, олардың біліктілігін арттыруға және тұрақты табыс көзін қалыптастыруға жағдай жасайды.
Облыстың өндірістік әлеуетін арттыруда өңдеу өнеркәсібінің орны ерекше. Түркістанда ауыл шаруашылығы өнімдерін, мақта шикізатын, құрылыс материалдарын, азық-түлік тауарларын және химия өнеркәсібіне қажетті өнімдерді өңдейтін кәсіпорындар саны артып келеді. Индустриялық және арнайы экономикалық аймақтар кәсіпкерлерге өндіріс ашуға қолайлы алаң қалыптастырып, инвестициялық жобаларды шоғырландыруға мүмкіндік беруде. Мұндай өндірістердің дамуы ішкі нарықты жергілікті тауарлармен қамтамасыз етуге, сырттан әкелінетін өнім көлемін қысқартуға және бәсекеге қабілетті тауарларды экспортқа шығаруға жол ашады.
Өңірде жүзеге асырылып жатқан ірі жобалардың қатарында Созақ ауданындағы фосфоритті руданы терең өңдейтін заманауи өндірістік кешен ерекше орын алады. Жобаны «Созақ Фосфат» ЖШС жүзеге асыруда. Инвестиция көлемі 150 млрд теңгені құрайды. Кәсіпорын жергілікті минералдық-шикізат қорын тиімді пайдалануға негізделіп, кенді өндіру, байыту және одан әрі өңдеудің толық циклін қалыптастыруды көздейді.
Жоба іске қосылғаннан кейін өндірістік кешен жылына 2 млн тонна фосфатты руданы байытуға мүмкіндік алады. Сонымен қатар 1,6 млн тонна күкірт қышқылын, 600 мың тонна фосфор қышқылын өндіру жоспарланған. Бұдан бөлек, жылдық қуаты 600 мың тонна диаммоний фосфаты, 600 мың тонна моноаммоний фосфаты және 350 мың тонна синтетикалық аммиак өндіретін желілер құрылады. Осылайша, кенді бастапқы шикізат ретінде сатумен шектелмей, одан ауыл шаруашылығына қажетті тыңайтқыштар мен химиялық өнімдер шығаруға мүмкіндік туады.
Кәсіпорынның өндірістік қуаты ішкі сұранысты қамтамасыз етумен қатар, сыртқы нарықтарға шығуға бағытталады. Жоспар бойынша дайын өнім Қытай, Үндістан және жақын шетел мемлекеттеріне экспортталмақ. Бұл Түркістан облысының экспорттық мүмкіндігін кеңейтіп, Қазақстанда өндірілген жоғары қосылған құны бар химиялық өнімдердің халықаралық нарықтағы үлесін арттыруға ықпал етеді.
Зауыттың тағы бір маңызды ерекшелігі – оның жаңа жұмыс орындарын қалыптастыруға әсері. Кәсіпорын толық қуатына шыққан кезде шамамен 1000 адам тұрақты жұмыспен қамтылады. Бұл Созақ ауданының әлеуметтік-экономикалық дамуына елеулі серпін беріп, жергілікті тұрғындардың тұрақты еңбекпен қамтылуына мүмкіндік береді. Сонымен бірге өндірістің айналасында сервистік қызмет көрсету, көлік, логистика, жөндеу және басқа да қосалқы бағыттар бойынша кәсіпкерлік бастамалардың пайда болуына жағдай жасалады.
Жоба «Индустрияландыру картасына» енгізілген. Мемлекеттік қорлар комиссиясының қорытындысына сәйкес, кен орнындағы фосфоритті руда қоры шамамен 1 млрд тоннаны құрайды. Шикізат құрамындағы фосфор мөлшері 20-30 пайыз шамасында. Бұл кәсіпорынның ұзақ мерзімді өндірістік базасын қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Жобаның технологиялық бөлігін әзірлеу үшін Sinopec Nanjing Engineering Co., Ltd. компаниясымен EPC-келісімшарт жасалған. Қазіргі уақытта мамандар өндірістік алаң мен кен орнын қосымша зерттеп, керндер мен руда үлгілерін жинау жұмыстарын жүргізуде. Шикізаттың сапалық және технологиялық сипаттамалары нақтыланып, өндірісте қолданылатын технологиялық шешімдер тексерілуде.
Жобаның техникалық-экономикалық негіздемесін 2026 жылғы қазан айында аяқтау жоспарланған. Одан кейін жобалау жұмыстарына, инженерлік инфрақұрылымды салуға және негізгі өндірістік нысандарды тұрғызуға кезең-кезеңімен көшу көзделген. Жоба аясында теміржол желісін тарту, сумен және электр энергиясымен қамтамасыз ету, технологиялық жабдықтарды сатып алу сияқты маңызды жұмыстар атқарылады.
Кәсіпорын үшін білікті кадр даярлау мәселесіне де басымдық берілмек. Жоба аясында 300 жас маманды шетелде оқытып, заманауи өндірістік технологияларды меңгерту жоспарланған. Бұл болашақ зауытқа қажетті мамандарды алдын ала даярлап, өндіріс іске қосылған кезде жергілікті кадрлардың кәсіби деңгейін қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Жобаның экономикалық қайтарымы да жоғары болады деп күтілуде. Зауыт толық жұмыс істеген жағдайда алдағы 10 жыл ішінде бюджетке шамамен 43,3 млрд теңге көлемінде салық түсімі түседі деп болжануда. Бұл ауданның ғана емес, тұтас облыстың кіріс базасын нығайтып, әлеуметтік және инфрақұрылымдық міндеттерді шешуге қосымша мүмкіндік береді.
Жалпы, фосфоритті терең өңдеу жобасы Түркістан облысында шикізаттық ресурстарды тиімді пайдаланудың жаңа үлгісін қалыптастырады. Кенді өндіруден бастап дайын минералдық тыңайтқыштар мен химиялық өнімдер шығаруға дейінгі өндірістік тізбектің құрылуы өңірдегі өнеркәсіптік кооперацияны күшейтеді. Сонымен қатар импортты алмастыруға, ішкі нарықтағы ұсынысты арттыруға, экспорттық бағыттарды кеңейтуге және тұрақты жұмыс орындарын көбейтуге ықпал етеді.
Зауытты 2028 жылы пайдалануға беру жоспарланып отыр. Өңір әкімдігі тарапынан жобаға қажетті инфрақұрылымды қалыптастыру, мемлекеттік органдармен өзара іс-қимылды үйлестіру және инвесторға қолдау көрсету жұмыстары жалғаспақ. Осы секілді ірі өндірістердің іске қосылуы Түркістан облысының кәсіпкерлік ортасын нығайтып, экономиканың жаңа секторларын қалыптастыруға және ұзақ мерзімді өнеркәсіптік өсімге негіз болады.
Leave a reply
