Воскресенье, 22 ноября

ЭКОНОМИКА: ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫ АГРОӨНЕРКӘСІПТІК ӨНДІРІС ОРТАЛЫҒЫНА АЙНАЛЫП КЕЛЕДІ

0
17

Түркістан облысының экономикалық дамуында ауыл шаруашылығының орны ерекше. Өңірдің табиғи-климаттық жағдайы мақта, жүгері, күріш, көкөніс және бақша дақылдарын өсіруге мүмкіндік береді. Бүгінде бұл сала тек шикізат өндірумен шектелмей, оны өңдеу, сақтау және дайын өнімге айналдыру бағытында дамып келеді. Нәтижесінде агроөнеркәсіптік кешен өңір экономикасының маңызды қозғаушы күштерінің біріне айналуда.

2026 жылы облыста ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі 1 трлн 243,9 млрд теңгені құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,1 пайызға жоғары. Биыл егіс алқаптарының жалпы көлемі 920,1 мың гектарға жетті. Оның ішінде мақта 173,6 мың гектарға, жүгері 46,5 мың гектарға орналастырылды. Сонымен қатар көкөніс пен бақша дақылдары өңірдің азық-түлік қорын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады.

Мақта шаруашылығы – Түркістанның аграрлық әлеуетін айқындайтын негізгі бағыттардың бірі. Қазақстанда мақта өсіретін жалғыз өңір саналатын облыста биыл 556 мың тонна шитті мақта жинау жоспарланған. Оның 91 мың гектарында су үнемдеу технологиялары қолданылып отыр. Бұл өнімділікті арттырумен қатар, су ресурстарын тиімді пайдалануға мүмкіндік береді.

Мақта өндірісін өнеркәсіппен ұштастыру бағытында мақта-тоқыма кластері қалыптасуда. Отырар ауданындағы «Түркістан тоқыма» серіктестігінің төрт мақта өңдеу зауыты толық іске қосылды. Кәсіпорындар жылына 320 мың тонна шикізатты өңдеуге қауқарлы. Жобаның инвестициялық құны – 17,1 млрд теңге. Өндіріс орындарында 100-ден астам тұрақты жұмыс орны ашылды. Бұдан бөлек, мақта талшығынан жіп, мата және дайын тоқыма бұйымдарын өндіру жобалары қолға алынған. Мұндай өндірістік тізбек жергілікті шикізатты сыртқа өңделмеген күйде сатпай, дайын тауар түрінде нарыққа шығаруға жол ашады.

Жүгері шаруашылығында да жаңа өндірістік бағыт қалыптасып келеді. Шардара ауданындағы «Казкрахмал» зауыты – осының нақты мысалы. Жалпы құны 35 млрд теңгені құрайтын кәсіпорын толық қуатына шыққанда жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдеп, крахмал, тағамдық глюкоза, сірне, жүгері майы, глютен және мал азығын қоса алғанда 26 түрлі өнім өндіреді. Қазір зауытта 138 адам еңбек етеді, өндіріс толық іске қосылғанда жұмысшылар санын 550-ге дейін жеткізу жоспарланған. Кәсіпорынның тұрақты жұмыс істеуі Шардара, Жетісай және Мақтаарал аудандарындағы шаруалар үшін өнім өткізудің жаңа нарығын қалыптастырады.

Күріш шаруашылығы да облыстың егіншілік құрылымында өз орнын сақтап отыр. Су ресурстарының шектеулі болуына байланысты биыл бұл дақыл 3,5 мың гектарға жоспарланып, негізінен Шардара ауданында егілді. Күріш өндірісін дамытуда су үнемдеу технологияларын енгізу мен егіс құрылымын тиімді жоспарлау маңызды. Бұл тәсіл су тапшылығы жағдайында шаруашылықтардың тұрақтылығын сақтауға бағытталған.

Көкөніс пен бақша өнімдері облыстың ішкі нарықты азық-түлікпен қамтамасыз етуіне және сыртқы сауда әлеуетіне үлес қосады. 2026 жылғы күзгі жиын-терім барысында қыркүйек айындағы мәлімет бойынша көкөніс пен картоптан 1,18 млн тонна өнім жиналды. Бақша дақылдарының түсімі 1,46 млн тоннаға жетті. Мұндай көлем өнімді уақытылы жинаумен қатар, оны сақтайтын қоймалар мен өңдеу кәсіпорындарының қажеттілігін арттырады.

Осы бағыттағы маңызды жобалардың бірі – Жетісай ауданының Асықата кентінде жүзеге асырылып жатқан «MIR AGRO KZ» жобасы. Жалпы құны 15,6 млрд теңге болатын кешен аясында 8 мың тонналық жеміс-көкөніс сақтау қоймасы және өнеркәсіптік жылыжай салу көзделген. Жылыжай жылына 6 600 тоннаға дейін құлпынай өндіруге мүмкіндік береді. Жоба нәтижесінде 30 тұрақты және 100 маусымдық жұмыс орны ашылады.

Жылыжай шаруашылығы да өңірдің инвестициялық тартымдылығын арттырып отыр. Бұған дейін облыстағы жылыжайлардың жалпы аумағы 1 715 гектарға жетіп, алғашқы айналымнан 102 мың тонна көкөніс алынған. Ал ірі инвестициялық жобалар аясында Fabe-Agro компаниясы 68 млрд теңгеге 144 гектарлық кешен салуда. Оның жылдық қуаты – 36 мың тонна. Alsera KZ компаниясының 322 млрд теңгелік жобасы толық жүзеге асқанда жылына 155 мың тонна көкөніс өндіру жоспарланған. Екі жоба да кезең-кезеңімен іске асырылып, мыңдаған жұмыс орнын құруға бағытталған.

Аталған бастамалардың барлығы ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп арасындағы байланысты күшейтеді. Егіс алқабынан алынған өнімнің қоймаға жеткізіліп, сұрыпталып, өңделіп, дайын тауар ретінде сатылуы фермерлердің табысын арттыруға, жергілікті кәсіпорындардың жүктемесін көбейтуге және жаңа жұмыс орындарын ашуға мүмкіндік береді.

Түркістан облысында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жұмыстары алдағы уақытта да су үнемдеу технологияларын кеңейту, өнімді терең өңдеу, заманауи жылыжайлар мен сақтау қоймаларын салу бағытында жалғасады. Бұл өңір экономикасын әртараптандырып, ауылдық аумақтардың әлеуетін арттыруға және отандық өнімнің бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге негіз болады.

 

Leave a reply