
Түркістан облысы – Қазақстандағы ауыл шаруашылығы саласы жақсы дамыған, аграрлық әлеуеті жоғары өңірлердің бірі. Қолайлы климаттық жағдайы, кең көлемді суармалы жерлері және еңбек ресурстарының молдығы облыста егін және мал шаруашылығын дамытуға мүмкіндік береді. Бүгінде өңірде ауыл шаруашылығы өнімдерінің көлемін арттыру, егіс алқаптарын әртараптандыру, жаңа технологияларды енгізу, су ресурстарын тиімді пайдалану және өндірілген өнімді терең өңдеу бағытында ауқымды жұмыстар жүргізілуде.
Биылғы жылдың қорытындысы бойынша Түркістан облысында 325,3 миллиард теңгенің ауыл шаруашылығы өнімі өндірілді. Нақты көлем индексі 110,7 пайызды құрап, өңір республика бойынша бірінші орынға шықты. Ал агроөнеркәсіптік кешенге тартылған инвестиция көлемі 153,2 миллиард теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 1,5 есеге артты. Бұл көрсеткіштер аграрлық секторға деген инвестициялық қызығушылықтың артып, ауыл шаруашылығы өндірісінің жаңа бағыттармен толығып келе жатқанын көрсетеді.
Өңірде егін шаруашылығы ауыл экономикасының маңызды саласы саналады. Өңірде мақта, жүгері, бидай, арпа, көкөніс, бақша және майлы дақылдар өсіріледі. 2026 жылы ауыл шаруашылығы дақылдарының жалпы егіс көлемі 919 мың гектарды құрады. Оның ішінде 162 мың гектарға мақта, 326 мың гектарға дәнді дақылдар, 87 мың гектарға майлы дақылдар және 228 мың гектарға мал азықтық дақылдар орналастырылды.
Әсіресе мақта шаруашылығы облыстың аграрлық бағыттағы ерекшелігін айқындайды. Мақтаарал, Жетісай және Шардара аудандарында бұл дақылды өсірумен көптеген шаруашылық айналысады. 2025 жылдың қорытындысында облыста 428 мың тонна шитті мақта жиналды. Қазіргі таңда мақта өндірісін жаңа технологиялармен ұштастыру, өнімділікті арттыру және шикізатты терең өңдеу бағыттарына басымдық берілуде.
Осы мақсатта өңірде мақта-тоқыма кластерін қалыптастыру жұмыстары қолға алынған. Жалпы құны 201 миллиард теңгені құрайтын бес ірі жоба жүзеге асырылуда. Кластер аясында мақта өсіруден бастап, оны өңдеу, жіп иіру, мата өндіру және дайын тоқыма бұйымдарын шығаруға дейінгі толық өндірістік тізбек құру көзделген. Жобалар нәтижесінде 7 мың жаңа жұмыс орнын ашу жоспарланып отыр.
Облыста жүгері шаруашылығын дамыту да стратегиялық бағыттардың біріне айналды. Жүгері – азық-түлік өндірісінде, мал азығын дайындауда және өнеркәсіптік өңдеуде кеңінен қолданылатын дақыл. Осы бағытта Шардара ауданында жылына 150 мың тонна жүгеріні терең өңдеуге қауқарлы «Казкрахмал» зауытының құрылысы аяқталды. Жалпы құны 34 миллиард теңгені құрайтын кәсіпорында 26 түрлі өнім шығару жоспарланған.
Бұл жоба ауыл шаруашылығы өнімдерін тек шикізат күйінде сатумен шектелмей, қосылған құны жоғары дайын өнім өндіруге мүмкіндік береді. Сонымен қатар жүгері өсіретін шаруашылықтардың нарықтық мүмкіндіктерін кеңейтіп, жаңа жұмыс орындарын ашуға және импортты алмастыруға ықпал етеді.
Сонымен қатар өңір көлемінде мал шаруашылығы да тұрақты дамып келеді. Өңір ірі қара, қой-ешкі және жылқы өсіру бойынша республикадағы жетекші аймақтардың қатарында. 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында облыста 116,3 мың тонна ет, 271,8 мың тонна сүт және 170,8 миллион дана жұмыртқа өндірілді.
Мал шаруашылығының өнімділігін арттыру мақсатында асыл тұқымды мал басын көбейту, мал бордақылау алаңдарын дамыту, ветеринариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету және ет өнімдерін өңдеу бағытында жобалар жүзеге асырылуда. Өңірде ет кластерін қалыптастыруға да ерекше назар аударылған. Аталған бағыттағы кәсіпорындар толық қуатына шыққанда қосымша 83 мың тонна ет өндіру көзделіп отыр.
Облыстың жылыжай шаруашылығы да аграрлық сектордың маңызды бағытына айналды. Әсіресе Сарыағаш, Келес және басқа да аудандарда жылыжай кешендері кеңінен дамуда. 2025 жылы облыстағы жылыжайлардың жалпы аумағы 1715 гектарға жетіп, республикадағы жылыжай алқаптарының 76 пайызын құрады.
Келес ауданында жүзеге асырылып жатқан «Ecoculture-Eurasia» жылыжай кешені – осы бағыттағы ірі жобалардың бірі. Жалпы құны 42 миллиард теңгені құрайтын кешеннің бірінші кезеңіндегі жылыжай аумағы 50 гектардан асты. Жылдық өндірістік қуаты 27 мың тоннаға жеткен кәсіпорында қызанақ өсірудің заманауи технологиялары қолданылады. Алдағы уақытта жылыжай аумағын 500 гектарға дейін кеңейту жоспарланған.
Түркістан облысы үшін су ресурстарын тиімді пайдалану ерекше маңызға ие. Себебі өңірдегі ауыл шаруашылығының басым бөлігі суармалы егіншілікке негізделген. Осыған байланысты тамшылатып және жаңбырлатып суару технологияларын енгізу жұмыстары қарқынды жүргізілуде.
2025 жылы су үнемдеу технологиялары қосымша 59 мың гектар алқапқа енгізіліп, жалпы көлемі 114 мың гектарға жетті. Нәтижесінде 195 миллион текше метр су үнемделді. 2026 жылы тағы 50 мың гектарға жаңа технологияларды енгізу жоспарланған. Бұл суды тиімді пайдалануға, егістік алқаптарының өнімділігін арттыруға және су тапшылығының алдын алуға мүмкіндік береді.
Мақта шаруашылығында тамшылатып суару әдісінің тиімділігі айқын байқалады. Жаңа технология қолданылған алқаптарда су шығыны азайып, өнімділік артып келеді. Сонымен қатар күріш өсіруде де тамшылатып суару әдісі пилоттық негізде енгізіліп, дәстүрлі суару тәсіліне балама технологиялар сынақтан өткізілуде.
Жалпы, Түркістан облысында ауыл шаруашылығын дамыту тек өнім көлемін арттырумен шектелмейді. Бүгінде аграрлық секторды жаңғырту, заманауи технологияларды енгізу, шикізатты терең өңдеу, экспорттық мүмкіндіктерді кеңейту және ауыл тұрғындарын тұрақты жұмыспен қамту мәселелеріне басымдық берілуде.
Қорытындылай келе, егін және мал шаруашылығы, мақта мен жүгері өндірісі, жылыжай кешендері және су үнемдеу технологиялары облыстың аграрлық әлеуетін айқындайтын негізгі бағыттар болып табылады. Осы салаларға инвестиция тарту мен жаңа жобаларды жүзеге асыру өңір экономикасының дамуына, азық-түлік қауіпсіздігінің нығаюына және ауыл халқының әл-ауқатының артуына негіз болады.












