Воскресенье, 22 ноября

ТРАНЗИТТІК ӘЛЕУЕТ: ТҮРКІСТАН ОБЛЫСЫНДА ЖАҢА ЖОЛДАР МЕН ТЕМІРЖОЛ ЖЕЛІЛЕРІ ЛОГИСТИКАНЫҢ ДАМУЫНА СЕРПІН БЕРЕДІ

0
23

Түркістан облысының географиялық орналасуы өңірді Қазақстан мен Орталық Азия елдері арасындағы маңызды көлік-логистикалық бағыттардың біріне айналдырып отыр. Халықаралық автомобиль жолдары мен теміржол желілерінің тоғысында орналасқан аймақ арқылы ішкі және сыртқы сауда жүктерін тасымалдауға қолайлы мүмкіндік бар. Осы әлеуетті тиімді пайдалану мақсатында жол инфрақұрылымын жаңғырту, жаңа теміржол бағыттарын салу, шекаралық өткізу бекеттерінің жұмысын жетілдіру және өндірістік аймақтардың логистикалық мүмкіндігін кеңейту жұмыстары жүргізілуде.

Көлік жүйесінің негізгі бөлігін автомобиль жолдары құрайды. Облыстағы автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 17 692 шақырымды құрайды. Оның ішінде республикалық маңызы бар жолдар – 678 шақырым, облыстық және аудандық маңызы бар жолдар – 5 709 шақырымнан астам, елді мекен көшелері – 11 305 шақырым. Бұл жол желісі аудандар мен қалаларды байланыстырып қана қоймай, ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіріс орындарына, сауда орталықтарына және сыртқы нарықтарға жеткізуге қызмет етеді.

2026 жылы автомобиль жолдары саласын дамытуға бюджеттен 35,5 млрд теңге бөлінді. Қаражат есебінен 224 нысанда жалпы ұзындығы 1 138,1 шақырым жолда құрылыс және жөндеу жұмыстары жүргізілуде. Жыл қорытындысында 103 нысан бойынша 445,2 шақырым жолды пайдалануға беру жоспарланған. Сонымен қатар аудандық маңызы бар жолдар мен елді мекен көшелерін жаңғыртуға басымдық берілген. Жоспарланған жұмыстардың нәтижесінде жергілікті маңызы бар жолдардың жақсы және қанағаттанарлық жағдайдағы үлесін 96 пайызға жеткізу көзделіп отыр.

Халықаралық транзит үшін маңызды жобалардың бірі – Сарыағаш қаласының айналма жолы. Оның құрылысы қала ішіндегі көлік жүктемесін азайтып, ауыр жүк көліктерінің қозғалысын реттеуге мүмкіндік береді. Әсіресе Қазақстан мен Өзбекстан арасындағы тауар тасымалы кезінде бұл бағыттың маңызы зор. Айналма жолдың іске қосылуы транзиттік көліктердің қала көшелеріне түсіретін салмағын төмендетіп, жол қозғалысының қауіпсіздігін арттыруға ықпал етеді.

Теміржол инфрақұрылымын дамытуда «Дарбаза – Мақтаарал» жобасы ерекше орын алады. Ұзындығы 152 шақырым болатын жаңа теміржол желісі Сарыағаш ауданынан басталып, бес ауданның аумағы арқылы өтеді және Өзбекстан шекарасымен жалғасады. Жоба халықаралық жүк тасымалының жаңа бағытын қалыптастырып, Сарыағаш станциясына түсетін жүктемені 40 пайызға дейін азайтуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар Ресей мен Қытайдан Орталық Азия елдеріне бағытталған транзиттік тасымалдарды дамытуға жағдай жасайды.

2026 жылғы қыркүйектің соңындағы мәлімет бойынша, теміржол құрылысы аясында жоспарланған 13,2 млн текше метр жер жұмысының 12,9 млн текше метрі орындалған. Рельс-шпал торының 142 шақырымы құрастырылып, оның 105,6 шақырымы төселген. Жоба аясында үш станция, екі разъезд және Сырдария өзені арқылы өтетін ұзындығы 500 метрлік көпір салу қарастырылған. Құрылысқа жүздеген техника мен жұмысшылар тартылған. Бұл жоба өңірдің теміржол арқылы жүк өткізу мүмкіндігін едәуір кеңейтеді.

Көлік инфрақұрылымын өндірістік аймақтармен байланыстыру да маңызды бағытқа айналды. Түркістан қаласындағы индустриялық аймаққа тартылған ұзындығы 4 417 метр теміржол тұйығы қайта жаңғыртылып, жүк тасымалы іске қосылды. Бұған дейін ұзақ уақыт пайдаланылмаған теміржол желісінің қалпына келуі кәсіпорындарға шикізат пен дайын өнімді вагон арқылы тасымалдауға мүмкіндік берді. 2026–2027 жылдары жылына 1 500–3 000 вагон, ал 2028–2029 жылдары 3 000–5 000 вагонға дейін жүк тасымалдау жоспарланып отыр. Бұл өндіріс орындарының логистикалық шығындарын оңтайландырып, өнімнің ішкі және сыртқы нарықтарға жеткізілуін жеңілдетеді.

Шекара маңындағы инфрақұрылымды жетілдіру де облыстың транзиттік әлеуетін толық пайдалануға бағытталған. Келес және Сарыағаш аудандарындағы өткізу бекеттерінде көлік ағынын реттеу, кедендік рәсімдерді үйлестіру, жүк көліктеріне арналған тұрақтарды тиімді пайдалану мәселелері қарастырылуда. Жүк көліктерінің кезегін азайту мен өткізу бекеттерінің жұмысын жеделдету экспорттаушылар мен импорттаушылар үшін уақыт шығынын қысқартуға мүмкіндік береді. Бұл әсіресе ауыл шаруашылығы өнімдері мен тез бұзылатын тауарларды тасымалдауда маңызды.

Логистикалық инфрақұрылымның тағы бір құрамдас бөлігі – қоймалар мен сақтау орындары. Облыста ауыл шаруашылығы өнімдерін жыл бойы өткізуге мүмкіндік беретін қойма кешендерін дамытуға көңіл бөлінуде. Жетісай ауданындағы «MIR AGRO KZ» жобасы аясында 8 мың тонналық жеміс-көкөніс сақтау қоймасын салу көзделген. Мұндай нысандар өнімнің маусымдық ысырабын азайтып, оны сұранысқа қарай кезең-кезеңімен нарыққа шығаруға жағдай жасайды. Ал индустриялық аймақтардағы теміржол тұйықтары мен өндірістік алаңдар қойма, тасымал және өңдеу қызметтерінің өзара байланысын күшейтеді.

Көлік-логистика саласының дамуы өңір экономикасына бірнеше бағытта әсер етеді. Біріншіден, тауар жеткізу уақыты мен шығыны қысқарады. Екіншіден, жергілікті кәсіпорындардың шикізатпен қамтамасыз етілуі және дайын өнімді өткізу мүмкіндігі артады. Үшіншіден, жол құрылысы, тасымал, қойма шаруашылығы, техникалық қызмет көрсету және сауда салаларында жаңа жұмыс орындары қалыптасады. Сонымен бірге транзиттік ағынның өсуі жол бойындағы сервистік нысандар мен шағын және орта бизнестің дамуына ықпал етеді.

Осылайша, Түркістан облысында көлік-логистика инфрақұрылымын жаңғырту тек жол салу немесе теміржол желісін тартумен шектелмейді. Бұл – өңірдің өндірістік қуатын арттыруға, экспорттық байланыстарын кеңейтуге, инвестиция тартуға және халықаралық саудадағы орнын нығайтуға бағытталған кешенді жұмыс. Жаңа көлік дәліздері мен логистикалық нысандар толық іске қосылған сайын Түркістан облысының Қазақстанның оңтүстігіндегі маңызды транзиттік және сауда-логистикалық орталық ретіндегі рөлі күшейе түседі.

 

Leave a reply