Воскресенье, 22 ноября

ШИКІЗАТТАН ДАЙЫН ӨНІМГЕ ДЕЙІН: ТҮРКІСТАНДА ҚАЙТА ӨҢДЕУ ӨНЕРКӘСІБІ ЭКОНОМИКАЛЫҚ ӨСІМНІҢ ЖАҢА ДРАЙВЕРІНЕ АЙНАЛУДА

0
26

Өңдеу өнеркәсібіндегі ірі бағыттардың бірі – мақта-тоқыма кластері. Түркістан облысында мақтаны өсіруден бастап, талшық өндіру, жіп иіру, мата тоқу және дайын бұйым шығаруға дейінгі өндірістік тізбек қалыптастыру көзделген. Осы бағытта жалпы құны 201 млрд теңгені құрайтын бес жоба іске асырылуда. Отырар ауданындағы «Түркістан тоқыма» кәсіпорнының төрт мақта өңдеу зауыты жұмыс істеп тұр. Мұндай өндірістер мақтаны бастапқы шикізат күйінде өткізумен шектелмей, одан бірнеше сатыда дайын өнім алуға жағдай жасайды. Соның нәтижесінде өңірде тоқыма өнеркәсібін дамытуға қажетті өндірістік база қалыптасуда.

Түркістан облысының экономикалық дамуында ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу саласының маңызы артып келеді. Бұған дейін негізінен шикізат өндіруге бағытталған аграрлық өңірде енді оны терең өңдеп, дайын тауар шығаратын кәсіпорындар көбейіп келеді. Бұл өзгеріс ауыл шаруашылығы мен өнеркәсіп арасындағы байланысты нығайтып, жергілікті өнімнің нарықтағы құнын арттыруға, жаңа жұмыс орындарын ашуға және экспорттық мүмкіндікті кеңейтуге жол ашады.

2026 жылдың қаңтар-қазан айларында облыстың өнеркәсіп өндірісі 1 трлн 513,5 млрд теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 23,8 пайызға өсті. Соның ішінде өңдеу өнеркәсібінің көлемі 763,6 млрд теңгені құрап, өсім 33,4 пайыз болды. Бұл көрсеткіш өңір экономикасында дайын өнім өндіру бағытындағы кәсіпорындардың рөлі күшейіп келе жатқанын аңғартады.

Азық-түлік өндірісі – осы өсімнің маңызды құрамдас бөлігі. Қазіргі таңда облыста тамақ өнімдерін шығаратын 21 ірі және 114 орта кәсіпорын жұмыс істейді. 2026 жылдың тоғыз айында ірі кәсіпорындар 150,1 млрд теңгенің өнімін өндіріп, өткен жылдың осы кезеңімен салыстырғанда өндіріс көлемін 21 пайызға арттырды. Кәсіпорындар ет және сүт өнімдерін, ұн, өсімдік майын, сусындар мен өзге де азық-түлік түрлерін шығарады. Өндірістің ұлғаюы ішкі нарықты жергілікті тауармен қамтуға және сырттан жеткізілетін өнімнің үлесін азайтуға мүмкіндік береді.

Ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеудің тағы бір мысалы – жүгері кластері. Шардара ауданындағы «Казкрахмал» зауыты жылына 150 мың тонна жүгеріні өңдеуге есептелген. Кәсіпорында крахмал, глюкоза, сірне, жүгері майы, глютен және мал азығы сияқты 26 түрлі өнім өндіру жоспарланған. Бұл жоба жергілікті шаруалар үшін өнім өткізудің тұрақты арнасын қалыптастырып қана қоймай, азық-түлік және өнеркәсіптік шикізаттың жаңа түрлерін шығаруға мүмкіндік береді.

Ет өңдеу саласында да өндірістік тізбекті кеңейту жұмыстары жүргізілуде. Облыста мал өсіру, бордақылау, сою және етті өңдеу бағыттарын бір жүйеге біріктіретін жобалар қолға алынған. Сауран ауданындағы «Түркістан ет өнімдері» серіктестігінің «Малшылар ауылы» жобасы осы бағыттағы бастамалардың бірі. Кешен құрамында мал бордақылау алаңы, мал сою бекеті және қажетті инфрақұрылым қарастырылған. Мұндай нысандар мал шаруашылығы өнімін жүйелі өңдеуге, сапасын бақылауға және сыртқы нарық талаптарына сай жеткізуге мүмкіндік береді.

Көкөніс пен жеміс-жидекті сақтау және өңдеу де агроөнеркәсіптің тиімділігін арттыратын бағыт саналады. Жетісай ауданындағы «MIR AGRO KZ» жобасы аясында 8 мың тонналық жеміс-көкөніс сақтау қоймасы мен өнеркәсіптік жылыжай кешені салынуда. Өнімді сақтау инфрақұрылымының дамуы маусымдық молшылық кезінде бағаның күрт төмендеуін тежеуге, өнімнің ысырабын азайтуға және оны жыл бойы нарыққа жеткізуге ықпал етеді.

Өңделген өнімнің сыртқы нарыққа шығуы да оң динамика көрсетіп отыр. 2026 жылдың алғашқы жартыжылдығында облыстан 904,5 мың тонна ауыл шаруашылығы және қайта өңделген өнім экспортталды. Оның 236,3 мың тоннасы – қайта өңделген өнім. Бұл өңір кәсіпорындарының тек ішкі сұранысты өтеумен шектелмей, халықаралық нарыққа да бағыт алып отырғанын көрсетеді.

Жаңа өндірістердің басым бөлігі индустриялық және арнайы экономикалық аймақтарда шоғырлануда. Қазіргі таңда облыста 5 арнайы экономикалық аймақ пен 21 индустриялық аймақ жұмыс істейді. Олардың аумағында жалпы құны 1 трлн теңгеден асатын 142 өндірістік жоба жүзеге асырылуда. Инфрақұрылымы дайын алаңдар инвесторларға өндірісті жылдам бастауға, ал жергілікті кәсіпкерлерге бизнесін кеңейтуге мүмкіндік береді.

Ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеудің экономикалық тиімділігі бірнеше бағыттан көрінеді: фермер үшін – тұрақты өткізу нарығы, кәсіпорын үшін – шикізат базасы, тұрғындар үшін – жұмыс орны, ал өңір үшін – өнеркәсіп өндірісінің өсуі мен салық түсімдерінің артуы. Сондықтан Түркістан облысында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту шикізат көлемін көбейтумен ғана шектелмей, оны өңдеп, бәсекеге қабілетті дайын өнім шығаруға бағытталып отыр. Бұл – өңір экономикасын әртараптандырып, тұрақты өсімге негіз қалыптастыратын маңызды қадам.

 

Leave a reply