
Түркістан облысында экономиканың негізгі салаларында өсім қалыптасып, өңірдің өндірістік әлеуеті артып келеді. Өнеркәсіп, ауыл шаруашылығы, құрылыс, сауда және инвестиция бағыттарындағы оң динамика жалпы өңірлік өнім көлемінің ұлғаюына ықпал етуде. Ұлттық статистика бюросының дерегіне сәйкес, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында облыстың жалпы өңірлік өнімі 2 трлн 353,7 млрд теңгеге жетті. Нақты көлем индексі өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13,3 пайызға артты. Бұл көрсеткіш бойынша Түркістан облысы республика өңірлері арасында жоғары өсім көрсеткен үштіктің қатарына енді.

Жалпы өңірлік өнім – белгілі бір кезеңде облыс аумағында өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің жиынтық құнын сипаттайтын негізгі макроэкономикалық көрсеткіш. Ол өңір экономикасының нақты жағдайын, салалардың даму деңгейін және экономикалық белсенділікті бағалауға мүмкіндік береді. Сондықтан ЖӨӨ өсімі тек өндіріс көлемімен өлшенбейді. Оның құрамына ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, құрылыс, сауда, көлік, қызмет көрсету және өзге де экономикалық бағыттардың нәтижелері кіреді.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығындағы жалпы өңірлік өнім құрылымында тауар өндіру салаларының үлесі 38,5 пайызды, қызмет көрсету саласының үлесі 55,6 пайызды құрады. Бұл облыс экономикасында өндірістік бағытпен қатар қызмет көрсету секторының да маңызды орын алатынын көрсетеді.
Экономикалық өсімнің негізгі тіректерінің бірі – өнеркәсіп. 2026 жылдың қаңтар-қазан айларында облыста 1 трлн 513,5 млрд теңгенің өнеркәсіп өнімі өндірілді. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда нақты өсім 23,8 пайызды құрады. Оның ішінде өңдеу өнеркәсібіндегі өндіріс көлемі 33,4 пайызға, тау-кен өндіру саласы 16,6 пайызға артқан. Бұл өңірдегі өндіріс орындарының жұмыс қарқыны күшейіп, өнеркәсіптің экономикадағы рөлі артып келе жатқанын аңғартады.
Өңдеу өнеркәсібінің дамуы ерекше маңызға ие. Себебі шикізатты дайын өнімге айналдыру өндірілген өнімнің қосымша құнын арттырып, жаңа жұмыс орындарын ашуға және жергілікті кәсіпорындардың бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге мүмкіндік береді. Түркістан облысында тамақ өнеркәсібі, жеңіл өнеркәсіп, құрылыс материалдарын өндіру және ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу бағыттарының дамуы осы міндеттермен тығыз байланысты.
Өңір экономикасының дәстүрлі әрі маңызды саласы – ауыл шаруашылығы да тұрақты өсім көрсетіп отыр. Биылғы он айда ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемі 1 трлн 243,9 млрд теңгені құрады. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 7,1 пайызға жоғары. Облыстың табиғи-климаттық ерекшеліктері, егін және мал шаруашылығын қатар дамытуға қолайлы жағдайы агроөнеркәсіп кешенінің экономикалық әлеуетін арттыруға мүмкіндік береді. Сонымен бірге суармалы жерлерді тиімді пайдалану, су үнемдеу технологияларын енгізу, өнімді сақтау және қайта өңдеу мәселелері саланың алдағы дамуында шешуші рөл атқарады.
Құрылыс саласындағы көрсеткіштер де экономикалық белсенділіктің артқанын байқатады. Қаңтар-қазан айларында орындалған құрылыс жұмыстарының көлемі 586 млрд теңгеден асты. Нақты өсім 20,6 пайызды құрады. Осы кезеңде 988,5 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға беріліп, өткен жылдың сәйкес кезеңінен 6,2 пайызға жоғары нәтиже тіркелді. Құрылыс қарқынының артуы тұрғын үймен қамтуға ғана емес, жол, инженерлік желілер мен әлеуметтік нысандар инфрақұрылымының дамуына да серпін береді.
Экономикалық өсімнің тағы бір маңызды көрсеткіші – инвестиция. Биыл он айда облыстың негізгі капиталына 1 трлн 466,5 млрд теңге инвестиция бағытталды. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13 пайызға артық. Инвестицияның ұлғаюы жаңа өндірістерді іске қосуға, қолданыстағы кәсіпорындарды жаңғыртуға және инфрақұрылымдық жобаларды жүзеге асыруға жол ашады. Алайда инвестиция көлемінің өсуімен қатар оның нақты қай салаға бағытталғаны, қанша жобаның іске қосылғаны және қанша тұрақты жұмыс орны ашылғаны да маңызды.
Сауда саласы да өңір экономикасындағы белсенді бағыттардың бірі болып отыр. 2026 жылдың қаңтар-қазан айларында бөлшек сауда көлемі 478,6 млрд теңгеге жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 17,3 пайызға өсті. Ал көтерме сауда көлемі 468,9 млрд теңгені құрап, 37,1 пайыздық өсім көрсетті. Бұл ішкі нарықтағы тауар айналымының кеңейіп, кәсіпкерлік белсенділіктің артқанын көрсетеді.
Жалпы өңірлік өнімнің ұзақ мерзімді динамикасы да оң бағытты көрсетеді. Мәселен, 2025 жылдың қорытындысы бойынша Түркістан облысының ЖӨӨ көлемі 5 трлн 396,3 млрд теңгені құрап, нақты өсім 13 пайызға жетті. Бұл республикадағы ең жоғары өсім көрсеткіштерінің бірі болды. Ал 2025 жылдың қаңтар-қыркүйегінде өсім 10,1 пайыз деңгейінде қалыптасқан еді. Жыл қорытындысындағы көрсеткіш өңір экономикасының даму қарқыны сақталғанын аңғартады.
Дегенмен экономикалық өсімді бағалауда бір маңызды мәселені ескерген жөн. Түркістан облысы жалпы өңірлік өнімнің нақты өсімі бойынша алдыңғы қатарда болғанымен, жан басына шаққандағы ЖӨӨ көлемі 2025 жылы 2 млн 508 мың теңгені құрады. Бұл республика өңірлері арасындағы ең төмен көрсеткіш болды. Мұның бір себебі – облыс халқының саны көп әрі ауылдық жерлердегі тұрғындардың үлесі жоғары. 2026 жылғы 1 қазандағы мәлімет бойынша өңірде 2 млн 141,4 мың адам тұрады, оның 74,5 пайызы ауылдық жерлерде қоныстанған. Сондықтан жалпы экономикалық өсіммен қатар жан басына шаққандағы өнім көлемін арттыру, еңбек өнімділігін көтеру және халықтың нақты табысын ұлғайту маңызды міндет болып қала береді.
Бұл ретте өңірдің экономикалық дамуындағы негізгі басымдық – сандық өсімді сапалы өсімге айналдыру. Ол үшін шикізаттық бағыттан дайын өнім өндіруге көшу, кәсіпорындардың қуаттылығын арттыру, ауыл шаруашылығында өнімділікті көтеру, инвестициялық жобалардың нақты нәтижесін қамтамасыз ету қажет. Сонымен қатар жаңа жұмыс орындарының тұрақтылығы, өндірілген өнімнің ішкі және сыртқы нарықтағы сұранысы, шағын және орта бизнестің экономикадағы үлесі де басты назарда болуы тиіс.
Түркістан облысында қалыптасқан оң экономикалық динамика өңірдің әлеуеті жоғары екенін көрсетеді. Ендігі міндет – өндіріс көлемін ұлғайтумен шектелмей, оның нәтижесін халықтың тұрмыс сапасынан, табысынан және жаңа мүмкіндіктерден байқату. Экономикалық өсімнің басты өлшемі де – осы.













