Воскресенье, 22 ноября

ЦИФРЛЫҚ БАСҚАРУ: ӨҢІРДЕ ЖЫЛЫЖАЙ КЕШЕНДЕРІ ЗАМАНАУИ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ ӘДІСКЕ КӨШУДЕ

0
23

Түркістан облысында жылыжай шаруашылығы дәстүрлі егіншілік тәсілінен заманауи технологияларға негізделген өндіріс үлгісіне көшіп келеді. Ірі агрокешендерде өсімдіктерді суару, қоректендіру, температура мен жарық режимін реттеу сияқты маңызды үдерістер автоматтандырылған жүйелер арқылы басқарылуда. Цифрлық шешімдер еңбек өнімділігін арттырып қана қоймай, су мен энергия ресурстарын үнемдеуге, өнім сапасын тұрақтандыруға және жыл бойы үздіксіз өндіріс жүргізуге мүмкіндік береді.

Бұл бағыттағы ауқымды жобалардың бірі – Келес ауданында жүзеге асырылып жатқан «Ecoculture-Eurasia» өнеркәсіптік жылыжай кешені. Жалпы инвестициялық құны 42 миллиард теңгені құрайтын жоба 51 гектар аумақты қамтиды. Кешеннің жобалық қуаты – жылына 25 мың тоннаға дейін қызанақ өндіру. Нысанда Нидерландтан жеткізілген заманауи жабдықтар мен автоматтандырылған басқару технологияларын қолдану қарастырылған.

Жалпы, Түркістан облысында тамшылатып суару технологиясы ауыл шаруашылығындағы суды үнемдеудің ғана емес, өндірісті цифрландырудың да маңызды құралына айналып келеді. Жергілікті кәсіпорындардың іске қосылуы, жасанды интеллект арқылы басқару тәжірибесі және мақта мен күріш алқаптарындағы пилоттық жобалар осы бағыттың нақты нәтижесін көрсетеді. Алдағы міндет – технологияны кеңейтіп, суармалы жерлердің тиімділігін арттыру арқылы өңірдің аграрлық әлеуетін нығайту.

Жылыжайдағы өндірістік үдерістер бірнеше бағыт бойынша цифрлық бақылауға негізделген. Атап айтқанда, арнайы жүйелер ішкі температураны реттеп, өсімдіктерге қажетті жарық мөлшерін қамтамасыз етеді. Суару мен қоректік заттарды жеткізу режимі де автоматтандырылған. Мұндай технологиялар өсімдіктің даму кезеңіне қарай қажетті жағдайды қалыптастырып, сыртқы ауа райына тәуелділікті азайтады. Сонымен бірге су мен энергияны нақты қажеттілікке қарай пайдалануға жағдай жасайды.

Кешеннің алғашқы өндірістік кезеңі нақты нәтиже көрсетті. 2025 жылы 6,25 гектар аумаққа «Климон F1» сұрыпты қызанақ көшеттері отырғызылып, 2026 жылдың ақпанынан бастап өнім жинала бастады. Тамыз айындағы ресми мәлімет бойынша, кәсіпорын алғашқы кезеңде 2 миллион килограмм, яғни 2 мың тонна қызанақ өндірген. Жобаның келесі кезеңінде жылыжай аумағын кеңейту көзделді. 2026 жылдың күзіне қарай қосымша 37,5 гектарды іске қосу жоспарланып, өндірістік алаңның жалпы көлемін 50 гектардан асыру міндеті қойылды.

Автоматтандырудың тағы бір маңызды бөлігі – тамшылатып суару жүйесі. Бұл әдісте су өсімдіктің тамыр аймағына қажетті мөлшерде жеткізіледі. Нәтижесінде артық су шығыны азайып, ылғалдың тиімді пайдаланылуына мүмкіндік туады. Әсіресе су ресурстарын ұтымды пайдалану маңызды саналатын Түркістан облысы үшін мұндай технологиялардың мәні зор. Өйткені жылыжай өндірісінде судың мөлшері ғана емес, оны жеткізу уақыты мен қоректік құрамының дәлдігі де өнім сапасына тікелей әсер етеді.

Заманауи жылыжай инфрақұрылымын кеңейту бағытында Жетісай ауданында да жаңа жоба қолға алынған. Асықата кентінің индустриялық аймағында «MIR AGRO KZ» ЖШС жалпы құны 15,6 миллиард теңге болатын жеміс-көкөніс сақтау қоймасы мен өнеркәсіптік жылыжай кешенін салуда. Жоба аясында жылына 6 600 тоннаға дейін құлпынай өндіру жоспарланған. Бірінші кезеңде сыйымдылығы 8 мың тонналық сақтау қоймасының құрылысы басталды, ал жылыжай кешенін келесі кезеңде салу көзделген. Жоба жергілікті мамандарды заманауи ауыл шаруашылығы технологияларына оқытуды да қамтиды.

Жылыжай шаруашылығын цифрландыру өндірістік алаңмен ғана шектелмейді. Өнімді жинау, сұрыптау, сақтау және қаптау кезеңдерінде де автоматтандырылған жабдықтарды қолдану маңызды. «MIR AGRO KZ» жобасында осындай агроөнеркәсіптік инфрақұрылым қалыптастыру жоспарланып отыр. Бұл өнімнің сапасын сақтауға, сақтау мерзімін ұзартуға және ішкі нарыққа жеткізу мен экспортқа жөнелту үдерістерін жүйелеуге мүмкіндік береді.

Цифрлық басқарудың тиімділігі бірнеше көрсеткіш арқылы бағаланады: бір тонна өнімге жұмсалатын су көлемі, электр энергиясының шығыны, өнімділік, температура мен ылғалдылықтың тұрақтылығы. Осы деректерді тұрақты бақылау шаруашылықтарға өндірістегі ауытқуларды ерте анықтап, ресурстарды тиімді жоспарлауға көмектеседі. Ал автоматтандырылған жабдықтар қайталанатын жұмыстарды жеңілдетіп, мамандардың негізгі өндірістік міндеттерге көбірек көңіл бөлуіне жағдай жасайды.

Жалпы, Түркістан облысында жылыжай өндірісін дамыту жаңа технологияларды ауыл шаруашылығына енгізумен қатар жүріп келеді. Келес ауданындағы «Ecoculture-Eurasia» кешені автоматтандырылған агроөндірістің нақты үлгісін көрсетсе, Жетісай ауданындағы жаңа инвестициялық жоба осы бағыттағы инфрақұрылымды кеңейтуге негіз қалайды. Алдағы уақытта цифрлық басқару, су үнемдеу және өндірістік бақылау жүйелерін кеңінен қолдану өңірдегі жылыжай шаруашылықтарының бәсекеге қабілеттілігін арттырып, жыл бойы сапалы өнім өндіру мүмкіндігін күшейтеді.

 

Leave a reply